De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd 2006 | 10 Meest gestelde vragen | Lezersonderzoek | Toolkit for Creative Reading | FAQS Creative Reading
Wordt held van het nieuwe lezen, schrijf je eigen eerste hoofdstuk!
____________________________________________________________________________________________________________________
Rotterdam, zaterdag 18 februari 2006 - Het nieuwe lezen viert feest! het verslag van de prijuitreking van De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd 2006 is beschikbaar op pagina Actualiteiten en reacties van deze website.
____________________________________________________________________________________________________________________
Rotterdam, vrijdag 17 februari 2006 - Het is voor de jury van De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd 2006 een bijzonder genoegen de prijswinnaars van de eerste literaire wedstrijd van de Vereniging Vrienden van het Eerste Hoofdstuk bekend te maken:
Categorie Uit de luidsprekers klinkt muziek: Orhan Izmit met Kijk schampend!
Categorie Internetcapriolen: Frans van Zoelen met Spam_Totaal
Categorie Het overwinnen van bindingsangst tijdens een whiskyreisje door Schotland: geen winnaar
Restcategorie waarin de eerste hoofdstukkenschrijver nathalzen, opiniezeurders, wondhelers en gloeilampdieven aan hun trekken laat komen: Julia Lith met Testlezer
De winnende eerste hoofdstukken treft u hieronder aan.
Lucius Raaphorst, juryvoorzitter van De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd 2006
____________________________________________________________________________________________________________________
Categorie: Uit de luidsprekers klinkt muziek
Kijk schampend!
Orhan Izmit
Ik nam mijn intrek in een van de mintgroene bungalows van het Delano Hotel. Ze stonden in de tuin van het hotel vlak langs het zwembad. Het met slanke palmen omzoomde rechthoekige zwembad reikte tot aan het strand.
Het Delano ligt in het art déco district van Miami en is beslist een hotel met een tomeloze ambitie. Het beroemdste design hotel aan de oostkust van de Verenigde Staten doet er alle moeite voor op alle uren van de dag het centrum van de wereld te zijn. Door zijn aantrekkingskracht wordt alles geprobeerd om er binnen te glippen. Delano's portiers weten feilloos nieuwsgierige dagjesmensen tussen de binnenkomende hotelgasten er uit te pikken.
De lobby van het hotel is een hoge hal met pilaren waartussen vliesdunne vitrages hangen. Het zijdeachtige gaas beweegt altijd mysterieus op een onvoelbare tocht. Romeinse paleizen op het hoogtepunt van het principaat moeten zo ingericht zijn geweest.
Maar misschien is het grootste geheim van het Delano wel zijn achtergrondmuziek. Het is er afwisselend wel en niet. Pas na enige tijd ben je je bewust van de contrasten tussen het klinken van de muziek en de serene stiltes die vallen. Een beter compliment dan haar tijdens de stiltes te missen, kun je achtergrondmuziek niet maken. Het is een raar spel dat op gang komt als je je eenmaal bewust bent van die contrasten. Dan is het ineens alsof de achtergrondmuziek zich even op de voorgrond wil dringen als hij weer klinkt.
De muziek klinkt overal in het hotel. In de hal, in de gangen, de liften, en aan het zwembad waar het een afwisselend spel met zichzelf speelt. Als de stiltes vallen, klinkt de muziek onderwater verder. Soms zie je mensen als de achtergrondmuziek is weggevallen, in het water duiken. Dat zijn de kenners die willen laten blijken dat zij weten hoe het er aan toegaat in het Delano.
Mijn dag in het Delano begon bij Karen van de Maak van de dag een evenement! desk. Vanachter een kornoeljehouten tafel in de lobby, geeft Karen adviezen aan de hotelgasten hoe het maximale uit hun dag te halen.
'Maak er wat van! Deze dag verdient het, u verdient het, uw omgeving verdient het!' Karen beëindigt haar advies altijd met dezelfde woorden.
Voordat zij de volgende hotelgast te woord staat, noteert zij nauwkeurig haar aanbevelingen in een grote ringband met alfabetische indeling. Het boekwerk is bekleed met dezelfde witte zijde als van de vitrages.
'Oké, dat kunt u natuurlijk ook doen! Gewoon niets!' zei Karen tegen het echtpaar dat voor mij was. Ze had talloze mogelijkheden voor hen de revue laten passeren. Van een helikoptertocht over de Everglades tot een workshop summo worstelen onder leiding van Japanse pro's. Uiteindelijk was de conclusie dat ze vandaag nergens zin in hadden.
'Zo kun je je dag ook bekronen. Ik zie het niet graag gebeuren. Maar het kan best eens voor een keer: gewoon heerlijk niets doen en lekker luieren! Vergeet het niet: deze dag verdient het, u verdient het, en uw omgeving verdient het! Haal het maximale eruit!'
Nadat ik Karen mijn probleem had uiteengezet, keek zij mij taxerend aan. Zij zette voorzichtig haar linkerhand in haar heup. Alleen aan de vingers van die hand droeg zij lange opaalkleurige opzetnagels.
'Oké, ik vertel je graag alles over de clubs waar je de meeste kans maakt. Maar eerst wil ik je wat op het hart drukken,' zei zij eindelijk. Zij vertelde dat wat ik wil, niet van gevaar was ontbloot. Mensen aankijken, was not done hier.
'Het lokt geweld uit. Mensen voelen zich er door bedreigd. Het is ook niet uitgesloten dat je hun vriendje over het hoofd ziet en die kan dan raar reageren. En geef ze eens ongelijk, want weten zij veel! Het staat niet op je voorhoofd geschreven dat je oprecht op zoek bent naar het evenbeeld van je verloren liefde. Je kunt in je gedachten wel met heel andere dingen bezig zijn, als je meisjes plompverloren aanstaart. Enig idee hoeveel weirdo's er hier rondlopen?'
Karen plaatste even haar hand op mijn arm en ik zag dat het opaal van haar opzetnagels schitterde als parelmoer. Ik werd overvallen door de behoefte om mijzelf inderdaad eens met heel andere dingen bezig te houden. En ook al was zij iemand met aanleg om het vetzuchtige echtpaar van zoëven binnen weinig jaren naar de kroon te steken, het was toch Karen die mij een heel aangename seconde bezorgde. Zij was opgegroeid in een buitenwijk van Charleston waar zij in een huis woonde waar kasten altijd een probleem leken te zijn. Alles zwierf door het huis en wat je zocht trof je pas na lang zoeken aan op de meest onwaarschijnlijke plaatsen. Haar vader was werkzaam als opzichter bij een same-day dry-cleaning service en leek in de kracht van zijn leven uitsluitend op cafeïne te gedijen. De zondagochtenden waren altijd bestemd voor het opruimen van het huis terwijl zij gezamenlijk naar vader's favoriete melodietjes van Leroy Anderson luisterden. Aan het einde van de ochtend lag alles weer op zijn plaats om de volgende dag weer aan een zwerftocht door het huis te beginnen. Door deze regelmaat had zij op den duur het beeld dat zij mensen waren die weinig nodig hadden en voor wie af en toe het juiste zetje in de rug veel kon betekenen. Gewoon een gelukje in de jaarlijkse loterij van het plaatselijke gehandicaptenfonds was al iets dat tot vreugde kon stemmen. Het gaf hen het idee dat er zo af en toe ook voor hen iets was weggelegd. In haar vroege tienerjaren begon zij zich te storen aan de maniertjes van haar vader en Gary, haar broer. Allebei hadden ze de gewoonte om met hun knie te wiebelen op de maat van de muziek. Alleen al dat maniakale wiebelen stoorde haar laat staan als haar vader en haar broer dat op hetzelfde moment deden. Het was in die tijd, zo hoorde zij achteraf, dat haar vader en Gary op de zondagmiddagen in plaats van naar het honkbal te gaan, miljonairshuizen bezochten. Zij deden zich voor als potentiële kopers en genoten aanvankelijk van de spanning zichzelf uit te geven voor iets dat zij bij lange na niet waren en waarschijnlijk ook nooit zouden worden. Na enige tijd begonnen zij zichzelf een oordeel te vormen over de villa's en de bungalows die zij bezichtigden. Oordelen die vanwege het vele vergelijkingsmateriaal ertoe deden en tussen hen beiden leidde tot serieuze gesprekken. Het was haar een raadsel hoe haar vader en Gary twistgesprekken konden voeren over interieurs en de inrichting van huizen die op haar paleisachtig overkwamen. Pas na een aantal jaren, toen Gary in Jacksonville een opleiding publiciteitsfotografie was gaan volgen en haar vader zijn maatje miste voor zijn zondagse escapades, werd zij ingewijd. Zij werd ingeleid in de wereld van design en de inrichting van de betere woning.
'Je vindt het goed dat ik er een aantekening van maak dat ik je heb gewaarschuwd?' Nadat zij een notitie in haar map had gezet, boog zij zich voorover en zocht in het ladeblok onder de tafel naar een lijst met namen van de meest populaire clubs en toegangskaarten voor besloten parties.
Na haar high school wist zij zeker dat zij naar de oostkust wilde om in een designhotel te werken. Zij zette haar zinnen op het Delano omdat zij gelezen had dat Madonna er vaak logeerde en eigenaresse was van The Blue Door, het restaurant dat gevestigd is in het Delano. Karen werd gekozen uit een tiental kandidaten omdat zij bereid was om op commissiebasis te werken alhoewel dat niet tot de mogelijkheden behoorde. Iemand die dat aandurft, zo moet men gedacht hebben, staat stevig genoeg in zijn schoenen om van achter de activiteitendesk onze veeleisende gasten te woord te staan. Zo belandde Karen in Miami en huurde een studio in het goedkope deel van Ocean Drive. Het was op dat punt onontkoombaar om Karen een meisje te laten zijn dat mij haar intrek liet nemen in haar flatje, en iemand te laten zijn die bereid was alles te doen wat ik van haar verlangde. Ik begon ermee mijn affectie voor haar afhankelijk te stellen van of zij foutloos het avondjournaal voor mij kon reproduceren. Ik eiste van haar dat zij met hetzelfde accent van mijn favoriete NBC-presentatrice het nieuws foutloos nazegde. Alleen dan mocht zij op mijn schoot komen zitten en zich tegen mij aanvleien. In het begin nam zij het nieuws op video op en luisterde talloze malen met een koptelefoon naar de uitzendingen tot zij er zeker van was dat zij de journaaltekst foutloos kon herhalen. Zij bereikte al snel een vaardigheid waarmee zij een nieuwsuitzending ongeacht de wereldgebeurtenissen van die dag, al improviserend voor mij kon opzeggen. Om uit een ander vaatje te gaan tappen, stelde ik haar de onschuldige vraag naar haar levensgeschiedenis. De volgende avond deed ik dat weer en eiste een verklaring over de geringste verschillen ten opzichte van haar levensverhaal van de vorige avond. Of zij vandaag eigenlijk nog wel dezelfde Karen was als gisteren, en of ik soms nu met een totaal ander meisje te doen had? Ik wist dat ik mijn grenzen kon verleggen nadat het haar niet meer uitmaakte hoe zij haar levensverhaal vertelde, en afstand had gedaan van de ingrediënten die zij eerst zo belangrijk had gevonden. Pas vanaf dat moment verlangde ik van haar dat zij voor mij de straat opging, om later op de avond terug te keren met een kandidate die misschien wél beantwoordde aan het evenbeeld van mijn verloren liefde.
'Mag ik je een raad geven?' zei Karen terwijl zij mijn naam op de kaarten voor de besloten clubs invulde. 'Probeer schampend te kijken. Het is een techniek die ik je kan aanraden. Je moet zo dicht mogelijk langs iemand heenkijken. Iemand rakelings aankijken, dat kan nét. Je blik als een soort schampschot. Kijk mij eens schampend aan?'
Ik probeerde het, maar Karen's gezicht werd wazig en vormloos.
'Echt, na een middag oefenen heb je het onder de knie. Ben je in staat iemand haarscherp te zien zonder hem of haar werkelijk aan te kijken.'
Nadat zij haar adviesadministratie had bijgewerkt, moest ik voor akkoord mijn handtekening plaatsen.
'Schampend kijken, mijnheer Izmit,' riep zij mij na. 'Schampend kijken is hier de kunst!'
Het terrasje van mijn bungalow zag uit op het zwembad. Vanaf mijn ligstoel monsterde ik de wereld van het Delano, en trainde mij die middag in het schampend kijken.
Als Karen mij de kunst van het schampend kijken niet had geleerd, zou ik het hier zelf wel ontdekt hebben. Volledige beheersing ervan bleek namelijk de enige manier om je hier te handhaven. Iedereen deed het. Noodgedwongen. Want nooit eerder had ik zoveel mensen bij elkaar gezien die hun uiterste best deden om gezien te worden terwijl het toch not done was het gebedel om een bewonderende blik te beantwoorden.
Mijn eerste en enige bezoek aan een besloten club in Miami eindigde in de armen van de retiradejuffrouw. Behendig streek zij haar hand over mijn gezicht en drukte mijn voorhoofd iets achterover. Tegelijkertijd trok zij mijn ooglid iets omhoog om mijn pupil te kunnen zien. Zij vroeg of ik nog iets geslikt had nadat ik eerder die avond bij haar een lurkje lachgas had genomen.
Het was niet meer dan een piepklein lurkje uit een klein kleurig ballonnetje geweest. Ik had dit mijzelf gepermitteerd om na het betreden van The Pretenders gedoseerd in de juiste stemming te komen.
Ik was in een lachbui geraakt toen ik mij realiseerde dat de muziek hard was. Zo hard dat het nauwelijks mogelijk was om een gesprek te voeren. Het werd hierdoor een grote feestpartij van schampend kijken. Het was het enige dat je nog kon doen.
Maar mijn lachbui werd opgeschroefd doordat het ineens tot mij doordrong dat de muziek niet alleen hard, maar vooral voortdurend klonk. De vredige stiltes van het Delano ontbraken.
'Die muziek,' schreeuwde ik een barman in zijn oor, 'die muziek, is het niet mogelijk om af en toe…'
Zonder dat ik mijn zin kon afmaken wees hij omhoog naar het glazen hokje van DJ Tobi Zar. Je kon het bereiken via een stalen laddertje. Het had wat weg van een verkeerstoren op een regionaal vliegveld of een grenspost van het voormalige Oost-Duitsland. Misschien dacht de barman dat ik een verzoeknummer wilde aanvragen.
Mijn lachen was niet meer te houden toen ik het hokje van Tobi Zar was binnengestapt. Het leek op een boekhouderskantoortje, want Tobi Zar had een schema met van minuut tot minuut voorgeprogrammeerde muziek voor zich liggen. Achter de gespeelde tracks zette Tobi Zar met een fineliner keurige rode vinkjes.
Met mijn vinger liep ik langs het tijdschema.
'Waar zijn de stiltes!' vroeg ik schaterend aan Tobi Zar.
'De stiltes?' vroeg Tobi Zar terwijl hij mijn lach voluit beantwoordde.
'Ja, die! Is het niet mogelijk om af en toe een stilte te laten vallen?'
'Een stilte?'
'Ja, zo,' zei ik terwijl ik tegelijkertijd de volumeknop terugdraaide.
Tobi Zar was verbijsterd.
'Echt het helpt. Je benadrukt alleen maar de muziek. Doen ze in het Delano ook met de achtergrondmuziek!'
Door de plotselinge stilte werden de bezoekers van de club onrustig. Opeens waren ze helemaal op zichzelf aangewezen. Een paar klommen het trapje op en drukten hun gezicht tegen het raam. Tobi Zar greep naar de aan zijn koppelriem bungelende walkie talkie alsof hij een revolver uit een holster trok.
'Tobi Zar hier, over. Weirdo in de studio. Over. Herhaal: weirdo in studio.'
Hij keek mij aan en lachte nerveus.
'Voor de eerste keer lang genoeg geduurd,' zei ik en draaide de volumeknop weer open. 'En zo speel je wat met de intervallen: houdt het spannend.'
'Dit hier is voorgrondmuziek,' zei DJ Tobi Zar met een van woede trillende stem. 'Dat wat je in het Delano hoort is achtergrondmuziek. Begrijp je dat niet?'
Ik werd overgedragen aan de retiradejuffrouw. Nadat zij haar onderzoek van mijn oogpupillen had afgerond, aaide zij even over door mijn blonde rastalokken. Daarna belde zij een taxi.
'Wees blij dat ik nachtdienst heb.' Het was Karen's eerste commentaar nadat ik haar had verteld over mijn bezoek aan The Pretenders en DJ Tobi Zar.
Ik grinnikte nog wat na en Karen keek mij dan met grote verwijtende ogen aan.
'Er zijn mensen voor minder het Delano uitgezet, weet je dat? Waar kijk je naar?' zei Karen terwijl zij zich omdraaide.
'Naar jou. Als ik schampend naar je kijk, lijk je inderdaad een klein beetje op haar. Maar als ik je in je ogen kijk, ben je onmiskenbaar Karen.' Ik proestte het opeens weer uit.
'Zo kan het niet langer, Orhan Izmit.'
Ik ben niet meer teruggegaan naar mijn bungalow. Ik nam Karen in vertrouwen en vertelde haar over mijn zoektocht door Europa die geëindigd was in Wenen waar ik belandde in een aankoopwoede van dasspelden, trouwhangertjes, crèmekleurig geschept papier en vulpennen zo dik als staaflantaarns. Over de nacht waarin ik om mijn verloren liefde te vergeten haar naam in benzine schreef op het plaveisel vlak voor Papierhandlung Huber & Lerner, de rijk gesorteerde schrijfwarenzaak aan de Kohlmarkt. Ik bleef kijken tot alle letters waren uitgebrand. Pas toen kocht ik gedachteloos het Kurzstreckenfahrt-kaartje voor de tramtocht die mij naar het troosteloze negende district van Wenen bracht waar ik mij in de vroege bleke ochtend een blonde rastapruik aanschafte. Ik vertelde haar zelfs over Pablito het mascottehondje dat mij tot dan toe onafscheidelijk had vergezeld. Na mijn bekentenis dat ik Pablito in een bagagekluisje op het vliegveld van Wenen had achtergelaten, greep zij plotseling naar de telefoon en liet mijn bungalow ontruimen.
Zij vond het knap van zichzelf dat zij nog kan afronden. Dat zij beheerst bleef en nog steeds in staat was alles op een rijtje te zetten zonder in vooroordelen te vervallen. Haar conclusie was dat ik aan rust toe was. Volgens Karen was een zeereis langs de Caraïbische eilanden de enige juiste beslissing die ik op dat moment kon nemen.
Het was al volop licht toen ik naar de haven van Fort Lauderdale werd gebracht om in te schepen aan boord van de Hellendam.
Jurybeoordelingen:
1. "Dit eerste hoofdstuk maakt van je verbeelding een bruidje dat zojuist in haar draagstoel is gestapt."
2. "Meeslepend en met nekbeugelachtige sensaties."
3. "Een typisch voorbeeld dat je met een eerste hoofdstuk in je tweede adem kunt komen. Niemand zal het ontkennen: een mooi tekstmedaillon."
4. "Goede opbouw van je fantasierails en daarna roets je moeiteloos verder."
5. "Een eerste hoofdstuk met een hoog rendement aan bijvangst. Jawel, Orhan Izmit is de spullenbaas van mijn fantasie!"
Categorie: Internetcapriolen
Spam_Totaal
Frans van Zoelen
Oshima, Mahinder, Tracilly, Shawna, Ninette, Pauletta, Kelly, Rochella, Ginette, Goldie, Kisha, Chantal, Joette, Maroeska, Kimmie, Georgette, Verity, Estelle, Candy, Ilonette, Terency, Linny, Fabiette, Anoeska, Lenette, Randi, Nymphine, Claudette, Tammy, Beyonce, Kimlee, Tischa, Jilly, Nénette, Tibi, Tyra, Shelly, Kirna, Mitzi, Lucetta, Sheena, Lingie, Sue, Loletta, Masja, Temy, Valenzuela, Rianda, Leilacetta, Angelina, Roxanne, Bärbel, Darlene, Kimberly, Vanessa, Milina, Tasha, Arnetta, Madeline, Julitta, Cayley, Trinette, Blanche, Vonda, Raquel, Karaugh, Holley, Valeria, Kayla, Lilia, Lucina, Vicky, Tamra, Glenda, Charlette, Shawnie, Consuela, Traugott, Angelia, Wila, Hershel, Laviolette, Roseann, Maksime, Horacia, Elsa, Donette, Jessia, Rupindette, Jolyonne, Heather, Conchetta, Cheryl, Tyronella, Whitney, Esmée, Melody, Destée, Terri, Palmira, Ashley, Maxette, Chelsea, Estelle, Minouche, Zetta, Valance, Brinette, Joëlle, Chella, Ritka, Lane, Carice, Monic, Charity, Felicity, Daphne, Izaline, Blofske, Marouschka, Rosita, Aliya, Desy, Reanne, Annuksa, Sandrette, Dana, Helmi, Ditty, Dorretta, Pearl, Chantelle, Prescilla, Diënne, Lovetta, Romy, Tiffany, Wipke, Georgina, Keny, Nadja, Fee, Ricky, Mirell, Minuschka, Berbette, Daniëtte, Minouche, Carice, Mariska, Dashley, Priscilla, Bo, Limberley, Kimberlie, Chanelle, Fay, Minoeska, Ashley, Wendell, Linette, Alonza, Micheline, Chanel, Jetkey, Zenzi, Lingynette, Tanisha, Melba, Tari, Jolette, Manoe, Maknara, Tubette, Marcia, Annick, Carice, Izaline, Roksana, Tiffeny, Manou, Fabulette_ Fabulette, Manou, Tiffeny, Roksana, Izaline, Carice, Annick, Marcia, Tubette, Maknara, Manoe, Jolette, Tari, Melba, Tanisha, Lingynette, Zenzi, Jetkey, Chanel, Micheline, Alonza, Linette, Wendell, Ashley, Minoeska, Fay, Chanelle, Kimberley, Limberley, Bo, Priscilla, Dashley, Mariska, Carice, Minouche, Daniëtte, Berbette, Minuschka, Mirell, Ricky, Fee, Nadja, Keny, Georgina, Wipke, Tiffany, Romy, Lovetta, Diënne, Prescilla, Chantelle, Pearl, Dooretta, Ditty, Helmi, Dana, Sandrette, Annuksa, Reanne, Desy, Aliya, Rosita, Marouschka, Blofske, Izaline, Daphne, Felicity, Charity, Monic, Carice, Lane, Ritka, Chella, Joëlle, Brinette, Valance, Zetta, Minouche, Estelle, Chelsea, Maxette, Ashley, Palmira, Terri, Destée, Melody, Esmée, Whitney, Tyronella, Cheryl, Conchetta, Heather, Jolyonne, Rupindette, Jessia, Donette, Elsa, Horacia, Maksime, Roseann, Lavoilette, Hershel, Wila, Angelia, Traugott, Consuela, Shawnie, Charlette, Glenda, Tanra, Vicky, Lucina, Lilia, Kayla, Valeria, Holley, Karaugh, Raguel, Vonda, Blanche, Trinette, Cayley, Julitta, Madeline, Arnetta, Tasha, Milina, Vanessa, Kimberly, Darlene, Bärbel, Roxanne, Angelina, Leilacetta, Rianda, Valenzuela, Temy, Masja, Loletta, Sue, Lingie, Sheena, Lucetta, Mitzi, Kirna, Shally, Tyra, Tibi, Nénette, Jilly, Tischa, Kimlee, Beyonce, Tammy, Claudette, Nymphine, Randi, Lenette, Anoeska, Fabiette, Linny, Terency, Ilonette, Candy, Estelle, Verity, Georgette, Kimmie, Maroeska, Joette, Chantal, Kisha, Goldie, Ginette, Rochella, Kelly, Pauletta, Ninette, Shawna, Tracilly, Mahinder, Oshima
Jurybeoordelingen:
1. "Wie durft nog te beweren dat boucharderingskracht van namen niet werkt?"
2. "Hier wordt geflasht op wel heel bijzondere dingen."
3. "In weerwil van wat het lijkt, wordt er meer dan voldoende gesouffleerd."
4. "Alhoewel dit een beetje je fantasie naar een kant opduwen is, is dit boucharderen in zijn meest zuivere vorm."
5. "Beetgaar hoofdstuk met rustige artistieke controle. Op verdienstelijke wijze worden nieuwe effecten uitgeprobeerd."
Categorie: Ik overwon mijn bindingsangst tijdens een whiskeyreisje door Schotland
Geen winnaars
Restcategorie: uitwijkplaats voor nathalzen, opiniezeurders, wondhelers en gloeilampdieven
Testlezer
Julia Lith
Volgens Dulco Nawas kwam het door mijn verbeeldingskracht dat ik er zo geschikt voor was. Hij noemde het verbeeldingskracht zoals schrijvers die hebben. 'Zoiets maak ik zelden mee. Wel dat talent, maar toch geen schrijfster willen worden. Meestal is het andersom.'
Ik kende Dulco van de hardloop op dinsdag- en donderdagavond bij de Rotterdamse atletiekvereniging PAC. Telkens werden we door het ritme van onze lange benen uitgesorteerd tot we naast elkaar liepen in onze trainingsgroep.
'Kijk, daar gaat ze weer,' zei hij als hij mijn ogen op vagebonderen betrapt dacht te hebben. 'Niet alleen verbeeldingskracht, maar ook nog op twee borden tegelijk willen schaken. Een gesprekje met mij voeren en tegelijkertijd in je gedachten met dat loopstertje voor ons aan de haal gaan.' Zelfs tijdens het hardlopen sprak hij vlooiïerig, met handen die alsmaar in beweging waren en de woorden uit de lucht leken te plukken.
Toen ik zei dat ik er wel voor voelde en de bescheiden vergoeding voor beschikbaarheid en af en toe iets lezen, goed kon gebruiken, was het rond. Doorslaggevend vond hij die combinatie van verbeeldingskracht en zelf toch geen schrijfster willen worden.
Gedurende een half jaar reisde ik eenmaal per maand naar Amsterdam. Het opleidingsinstituut waaraan Dulco Nawas verbonden was, stuurde de geanonimiseerde teksten van de cursisten in de voorafgaande week aan mij toe. Tijdens de treinreis las ik alles nog eens door. Langzaam raakte ik thuis op een voor mij onbekend terrein van hartstochtelijke strevingen en ambities. Waar ik mij doorheen worstelde waren de aanzetten voor korte verhalen die moesten uitgroeien tot waar geen enkele redactie nog met goed fatsoen omheen kon. Eerste aanzetten van hen die het publiceren van een kort verhaal in een literair tijdschrift als hun diepste wens waren gaan beschouwen. Dulco en ik moesten hen daarbij op weg helpen.
Ik hoefde alleen maar mijn mening te geven. Het onbevangen oordeel van een lezer die alleen maar de tekst en niet de schrijver ervan kent. Komen de hoofdpersonen geloofwaardig over? Worden conflict, plot en verhaallijn op een gelijkwaardige manier uitgewerkt? Is het vertelperspectief wel oké? En het meest wezenlijke van alles, is er eigenlijk wel sprake van een zich gestadig ontwikkelende en onmiskenbare spanningsboog? Dat zijn niet mis te verstane vragen. En als de beantwoording daarvan openhartigheid van je vergt, dan is het goed dat je alleen maar de tekst kent.
Die eerste zaterdag waren ze er allemaal, en ik werd acht keer het zaaltje binnengeroepen om mijn oordeel over de opzet voor een kort verhaal of een tekstfragment te geven.
Het werd een uitdaging te ontdekken wie er achter de te beoordelen anonieme tekst schuilging. Ik controleerde gelaatstrekken op hoop of juist teleurstelling, was bedacht op iedere trilling van een mondhoek. Maar terwijl ik mijn oordeel gaf, zag ik acht mensen die tegen elkaar opboden in onverstoorbaarheid. Acht roerloze literaire prinsjes en prinsesjes die geen van allen van doen wilden hebben met de te becommentariëren tekst waaraan dat strenge mens van alles en nog wat vond mankeren. Als eerste bewoog altijd weer dezelfde vijftigster. Zuchtend verplaatste zij dan haar zware vlecht van de ene naar de andere schouder. Soms viel er over haar diepzwart geverfde haar een blauwe glans.
Totdat ik een verschrikkelijk hard maar rechtvaardig oordeel gaf over Bernette's tekst. Want zij was het die plotseling kleurde bij mijn meedogenloze uithalen naar een verhaal waarin engelen naar de aarde afdalen op zoek naar een veilige plek waar zij hun vleugels kunnen samenvouwen. Sindsdien hielden mijn fantasietjes met Bernette mij gedurende de cursusochtenden op de been.
Die eerste keer werd ik uitgedaagd door haar opruiende zwarte leren broek die als gegoten om haar ledematen zat. Om haar heupen hing een ceintuur van allemaal verschillende doubléschakeltjes. Lettertjes van een schrift dat nog ontdekt moest worden. Lettertjes die zich deden horen als ze even bewoog. Ik sloot haar op in mijn gedachten waarin zij mij toestond het gevecht met haar leren broek aan te gaan. En tegelijkertijd gaf ik mijn openhartige oordeel over het engelenverhaal. Dat ik betwijfelde of de chronologie en de compositorische structuur elkaar eigenlijk wel opvrijden. Ja, opvrijen, zo noemde ik het.
Misschien kwam het omdat ik wat afwezig leek op het moment waarop er van alles gebeurde. De groep die voor het eerst mijn oordeel ter discussie stelde. En tegelijkertijd mijn worsteling met Bernette's leren broek die ik in gedachten voortzette, en waarbij zij mij met haar vertragende spel tot waanzin bracht. Het enige dat ik haar nog toestond te dragen was de ceintuur met de letterschakeltjes. Ruw trok ik Bernette daaraan naar mij toe en liet haar voor mij knielen. Maar het allerbelangrijkste was dat Dulco mijn verminderde oplettendheid en mijn fixatie op Bernette moest zijn opgevallen. Een combinatie die Dulco abrupt een einde deed maken aan de sessie.
'Kijk, dat bedoel ik nou,' siste Dulco toen wij door de Amsterdamse binnenstad terug naar het station liepen. 'Eindelijk heb ik een maatje. Begrijp je nu wat ik bedoel met verbeeldingskracht?'
Vlak voor wij wipland binnenliepen zette Dulco een patrolkleurig gabberpetje op met de mededeling dat je hier niet incognito genoeg kon zijn.
'Begin je nu langzaam te begrijpen waarom ik vind dat jij zo geschikt bent voor deze job? Heb ik gelijk of niet?'
Ik was Dulco opeens kwijt toen ik hem wilde vragen waardoor hij mij nu werkelijk zo vond uitblinken. Op de Burgerbrug draaide ik mij om en keek uit op de Oude Zijds. Ik herkende zijn gestalte in de stoet van weloverwogen van raam tot raam schuifelende mannen. Hij stond een beetje wijdbeens voor een met groenblauw neonlicht omkranst raam. Een in zwart latex gestoken vrouw zat met over elkaar geslagen benen op een barkruk. Hij gaf haar een welkomstsaluut door tegen de klep van zijn petje te tikken. De vrouw gebaarde naar de ingang om de hoek. Nog voordat Dulco de steeg was binnengestapt gleed zij van de kruk en sloot de gordijnen.
Op de zaterdagen die volgden verraadde alleen Bernette zich. Telkens gaf ik mijn striemende opvatting over weer een nieuwe versie van haar engelenverhaal. Ik kon geen vooruitgang vaststellen en was ervan overtuigd dat het nooit wat zou worden. Soms troostte ik haar door te zeggen dat het thema op zich goed was.
En telkens kleurde ze waardoor mijn droomgeile gedachten als bloemen opensprongen. Zoals dat ik onder haar serieuze klokjurkje met medaillonpatroon mocht graaien terwijl zij tegenstribbelde. En dat we hadden afgesproken dat wij speelden alsof ik het tegen haar zin zou doen. Zelfs in mijn dagdromen was ik te laf om gewoon te doen wat ik wilde.
Een keer heb ik Dulco gevraagd hoe lang hij Bernette in haar waan van literaire begaafdheid wilde laten. We liepen in de richting van het station, en Dulco maakte zich op voor zijn welkomstritueel met de in latex gestoken vrouw.
'Waarom vertel je Bernette niet gewoon dat ze illusies aan het najagen is?'
'Waar heb jíj het over?'
'Ik vroeg je iets.'
'Als je het echt wil weten, ik behandel haar niet anders dan de anderen.'
Ik keek hem verbaasd aan.
'Ieder van hen vertel ik dat het beste in hen ligt opgesloten, dat het slechts een kwestie van tijd is.'
'Waarom, Dulco? Waarom ben je niet eerlijk tegen hen? Waarom zeg je niet tegen Bernette dat ze er maar beter mee op kan houden?'
We waren bij de glazen pui van de latexvrouw gekomen. Zij leunde bevallig tegen de barkruk en lachte toen Dulco voor haar in de houding sprong en salueerde. Dulco liep de steeg in en vlak voordat hij aanbelde, wenkte hij mij.
'Uiteindelijk is alles in het leven een kwestie van hoop,' zei hij zachtjes. 'Wat geeft jou, wat geeft mij het recht hen die hoop te ontnemen?'
De laatste cursusdag bracht Bernette haar ambities ter sprake.
Even daarvoor had zij voor mij over het Damrak gelopen. Ze droeg een perfect passende kaki broek met opgestikte zakken en afritsbare pijpen. Ik bleef zo lang mogelijk achter haar lopen om haar voor eeuwig in mijn gedachten te prenten.
Misschien kwam het omdat die dag de onderwerpen zich gaandeweg verhardden. Het ging ineens helemaal niet meer over de lieflijkheid van een meanderende verhaallijn. Het ging plotseling vooral over henzelf: wat hen werkelijk dreef. En of ze eigenlijk wel verhalen met zich droegen die verteld moeten worden. Verhalen die verder reiken dan alleen maar de opwelling van zo maar een eerste verhaal. Dulco Nawas noemde dat met een beetje bluf de zoektocht naar het patroon van intuïtieve componenten. Misschien had dat haar onzeker gemaakt. Voelde zij zich daardoor gedwongen met een verklaring te komen.
'Iedere honderd jaar staat er een schrijver op die roem oogst omdat hij een nieuwe literaire spelregel ontdekt - dat is mijn overtuiging.' Bernette sprak zacht en zonder intonatie. Ik vond het typisch iets dat zij ergens gelezen moest hebben. En toen zei zij opeens heel snel dat ook zij dat wilde. Dat het haar grootste wens was zo'n nieuwe spelregel te ontdekken.
In de stilte die volgde sloot ik Bernette in mijn armen. Fluisterde haar toe dat haar kans op het ontdekken van zo'n spelregel nihil is, maar niet erg. Dat ik begrijp wat het is als je je diepste wens als lading aan de zee moet prijsgeven. Maar ook dat ze moet aanvaarden dat je geen slechter mens bent als je gewoon vergeet wat je je eens, misschien wel heel lang geleden en zonder dat de aanleiding je nog bijstaat, in je hoofd hebt gehaald, en dat de onbereikbaarheid der dingen draaglijker wordt door samen onder de dekens te kruipen met al onze kleren nog aan, om ons daarvan tergend langzaam en in een onhandige worsteling te ontdoen.
Jurybeoordelingen:
1. "Een subliem afgerokt eerste hoofdstuk met op onverwachte momenten toch voldoende split om het verhaal binnen te glippen."
2. "Dit eerste hoofdstuk sust de verbeelding in slaap, laat haar waggelen als een vijftiger met overgewicht die klaagt "wordt het ooit nog eens wat met mij?!". Maar dan gaat de vaart erin en klinkt het: "Help, kan het niet wat rustiger aan, dit gaat te snel!"
3. "Dit eerste hoofdstuk tsjilpt als een vechtkrekel."
4. "Dit is pure verwennerij, ook na meerdere keren lezen pilt de tekst niet."
____________________________________________________________________________________________________________________
Rotterdam, woensdag 15 februari 2006 - De jury heeft het genoegen om de volgende nominaties voor De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd bekend te maken:
Categorie Uit de luidsprekers klinkt muziek: Orhan Izmit, Wouter Noordam, Sergio Loontjes
Categorie Internetcapriolen: Cees Matlinger, Nicole Luns, Frans van Zoelen
Categorie Het overwinnen van bindingsangst tijdens een whiskyreisje door Schotland: Dymphna de Reuver, Ellen Smit, Stef Warnaar
Restcategorie waarin de eerste hoofdstukkenschrijver nathalzen, opiniezeurders, wondhelers en gloeilampdieven aan hun trekken laat komen: Peter van der Heuvel, Julia Lith, Amie Smit
Jurybeoordelingen die nieuwsgierig maken:
"Een subliem afgerokt eerste hoofdstuk met op onverwachte momenten toch voldoende split om het verhaal binnen te glippen."
"Dit is pure verwennerij, ook na meerdere keren lezen pilt de tekst niet."
"Dit eerste hoofdstuk is aanwezig als een geparfumeerd schoothondje."
"Goede opbouw van je fantsarierails en daarna roets je moeiteloos verder!"
De prijsuitreiking vindt plaats vrijdag 17 februari, 20.30 uur, in de Turbinehal, de evenementenzaal van de Vereniging Vrienden van Het Eerste Hoofdstuk. De toegangskaarten zijn inmiddels uitverkocht.
____________________________________________________________________________________________________________________
Rotterdam, woensdag 15 juni 2005
De oproep tot deelname aan De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd heeft geleid tot een onverwacht grote hoeveelheid aanmeldingen.
De aanmeldingen werden alle aangediend onder het uitspreken van een voorkeursthema in combinatie met de beoogde titel voor het te schrijven eerste hoofdstuk.
De verdeling van de inschrijvingen over de thema's was als volgt:
1. Uit de luidsprekers klinkt muziek: 51
2. Internetcapriolen: 38
3. Het overwinnen van bindingsangst tijdens een whiskyreisje door Schotland: 6
4. Restcategorie waarin de eerste hoofdstukkenschrijver nathalzen, opiniezeurders, wondhelers en gloeilampdieven aan hun trekken laat komen: 30.
Om alle thema's op faire en gelijkwaardige wijze aan bod te laten komen, heeft de jury besloten tot herschikking, en wel als volgt. Aan de categorieën 2, 3 en 4 zijn 31 deelnemers toegewezen en aan de categorie Internetcapriolen nemen 32 deelnemers deel.
De sluitingsdatum voor inzending van de eerste hoofdstukken op basis van de toegedeelde thema's is maandag 12 september 2005.
Lucius Raaphorst, juryvoorzitter van De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd
____________________________________________________________________________________________________________________
Reglement Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd 2005/2006
Organisatie
De organisatie van De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd is in handen van de vereniging Vrienden van het Eerste Hoofdstuk.
Deelname
De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd staat open voor iedereen die het nieuwe lezen een warm hart toedraagt.
Randvoorwaarden en procedure
-
Schrijvers die met succes de omscholingscursus hebben doorlopen en hierbij een fantasiemultiplier van acht of hoger scoorden, zijn van deelname uitgesloten (zie Schrijvers terug naar schoolbanken onder Actualiteiten en reacties van www.hetnieuwelezen.nl).
- Het in te zenden eerste hoofdstuk dient uit niet minder dan 750 en niet meer dan 3.500 woorden te bestaan.
- Inzending van een eerste hoofdstuk met minder dan 750 woorden is slechts toegestaan in het geval een fantasiemultiplier van minimaal 8 van toepassing is.
-
U dient voor maandag 6 juni 2005 per emailbericht aan info@hetnieuwelezen.nl uw voorkeur uit te spreken voor een van de volgende thema's:
- Uit de luisprekers klinkt muziek.
- Internetcapriolen.
- Het overwinnen van bindingsangst tijdens een whiskyreisje door Schotland
- Restcategorie waarin u nathalzen, opiniezeurders, wondhelers en gloeilampdieven aan hun trekken laat komen.
Geef ook aan hoe u met het nieuwe lezen in contact bent gekomen:
- Kennissen maakten u attent op het nieuwe lezen.
- Door berichtgeving in de media.
- Via een van de advertentiecampagnes.
- Anders.
-
De vereniging Vrienden van Het Eerste Hoofdstuk behoudt zich het recht voor u een thema toe te wijzen dat afwijkt van uw voorkeur.
Het aan u toegedeelde thema zal uiterlijk woensdag 15 juni 2005 per email aan u worden meegedeeld. - De sluitingsdatum voor het inzenden van het eerste hoofdstuk op basis van het aan u toegedeelde thema is maandag 12 september 2005.
-
De inzending dient per emailbericht toegestuurd te worden aan: info@hetnieuwelezen.nl, onder vermelding van: De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd. In het bericht dient u aan te geven:
- Naam inzender.
- Adres, postcode en plaats.
- Bezorgadres Twan Breewel Bokaal indien dit afwijkt van het adres als vermeld onder b.
- In het geval u omscholing heeft ondergaan, dient tevens vermeld te worden: datum certificaat en behaalde fantasiemultiplier.
- Iedere pagina dient voorzien te zijn van een dubbele regelafstand en een paginarand van minimaal 1,5 inch. Hantering van een dubbele spatiemarge wordt op prijs gesteld. De themakeuze dient linksboven op iedere pagina vermeld te worden.
-
Toewijzing van een thema dat afwijkt van uw voorkeur, zal plaats hebben in het geval een onevenwichtige themakeuze dreigt. De thematoewijzing geschiedt in een dergelijk geval aan de hand van hetgeen de titel voor uw eerste hoofdstuk verraadt.
Bijvoorbeeld: u wilt meedingen binnen het thema Restcategorie waarin u nathalzen, opiniezeurders, wondhelers en gloeilampdieven aan hun trekken komen. U toont uw belangstelling door zich te melden met de titel: Een vreemde ontdekking op de geheime kostuumzolder van oom Edward, of: Een vreemde ontdekking op de kostuumzolder van tante Bärbel. Hoe onevenwichtig de voorkeur voor dit thema ook is, met een dergelijke titelkeuze kunt u ervan op aan dat uw deelname aan deze categorie zal worden toegestaan.
Denkt u dus om de boucharderingskracht van uw titelkeuze. - Probeer de pakkans van lezers te vergroten door zoveel mogelijk in te haken op de doelgroepen die achter de andere thema's schuilgaan: dit levert bonuspunten op. Denk dus om het drens-en-drein-vermogen van uw verhaal.
- 2005 heeft zich inmiddels gepresenteerd als het jaar waarin de kracht van het stille detail is herontdekt. Speel hierop in: laat de lezer bij dynamiek de beweging zelf bedenken, en concentreer u op statische details.
-
Denk om de drie anti's:
- Tegen het gebruik van werkwoorden die beweging aanduiden.
- Tegen statische details zonder sfeerreliëf.
- Tegen het net doen alsof de lezer er niet is.
- Ieder thema kent een afzonderlijke winnaar waarvoor een Twan Breewel Bokaal beschikbaar is gesteld door de vereniging Vrienden van Het Eerste Hoofdstuk.
- Per thema zullen drie inzendingen worden genomineerd. De namen van de genomineerden worden op woensdag 15 februari 2006 bekend gemaakt via de website van de vereniging Vrienden van Het Eerste Hoofdstuk.
- De uitreiking van de respectievelijke hoofdprijzen zal plaatshebben op vrijdagavond 17 februari 2006 om 20.30 uur in de Kastanjezaal van het Museum van de geschiedenis van Het Nieuwe Lezen te Rotterdam.
- In de jury hebben zitting: Lucius Raaphorst (voorzitter), Maddie Decaluwé (directeur Onderzoeksgenootschap ter bestudering van de grondslagen van Het Nieuwe Lezen), Ferry Colmar (schrijver) en Fatima Fouad (lezer).
Maak een loyaliteitsdansje voor het nieuwe lezen:
doe mee aan De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd!
doe mee aan De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd!
De Grote Eerste Hoofdstukken Wedstrijd 2006 | 10 Meest gestelde vragen | Lezersonderzoek | Toolkit for Creative Reading | FAQS Creative Reading
